به نام خدا

هواپیمای جنگنده ی اف.-16 ، یک جنگنده ی سبک چند ماموریته و ساخت شرکت جنرال داینامیکس ایالات متحده است.این هواپیما اولین پرواز خود را در سال 1974 انجام داد.شهرت این جنگنده Fighting falcon (قوش مبارز) است.

وزن کم و قابلیت مانور نسبتا بالای اف.-16 از ویژگی ها قابل ذکر آن می باشد و در حال حاضر کشور هایی چون: بحرین،بلغارستان شیلی،دانمارک،مصر،یونان،اندونزی،عراق،اسرائیل،اردن،مراکش،هلند،نروژ،عمان،پاکستان ،لهستان،پرتغال،تایوان،سنگاپور،کره ی جنوبی،تایلند،ترکیه،امارات متحده ی عربی،ایالات متحده ی آمریکا و ونزوئلا از آن استفاده می کنند.

اف.-16 اولین هواپیمای مجهز به سیستم کنترل «پرواز-با-سیم» (Fly-by-Wire) تمام وقت است.


اف.-16 جزو اولین دسته از هواپیماهایی است که به نام جنگنده با تکنولوژی پیشرفته خوانده می شوند.درابتدای دهه 1970 و در پی اعلام نیاز نیروی هوایی ایالات متحده به یک جنگنده سبک و ارزان قیمت موثر در نبرد های نزدیک هوایی ، برای تقویت قوای هوایی کشور های عضو پیمان ناتو، دو شرکت نورث روپ و جنرال داینامیکس طرح هایی را پیشنهاد کردند.طرح پیشنهادی نورث روب، به نام اف.-17 اصلاح شده جنگنده دو موتوره پی.-530 بود؛اما طرح جنرال داینامیکس به نام اف.-16،جنگنده سبکتری بود که فقط یک موتور توربوفن داشت و به همین دلیل، ارزان قیمت تر بود.با برگزیده شدن طرح اف.-16 ، پیش نمونه ی این هواپیما برای اولین بار در دوم فوریه 1974 پرواز کرد و در نوامبر 1980 به خدمت گرفته شد.

موتور اف.-16 همان موتوری است که قبلا در اف.-15 استفاده شده و کارآیی خود را نشان داده بود.به کمک این موتور، اف.-16 توان مانوری زیادی دارد، مثلا می تواند سریعا از باند پرواز کنده شود،درشعاع بسیار کوچکی در مقایسه با جنگنده های دیگر دور بزند،وحتی تا g9 فشار را موقتا تحمل کند.

سیستم کنترل پرواز اف.-16 از نوع«پرواز-با-سیم» است که با تغییر خودکار انحنای بال و تامین پایداری مصنوعی،کنترل هواپیما را به ویژه در شتابهای زیاد، آسان می کند.حتی اهرم فرمان این هواپیما هیچ تحرک مکانیکی ندارد.این موضوع علاوه بر منافع ویژه اش ، بسیار مسئله ساز هم بوده است. همین مانورپذیری زیاد، یکی از دلایل سوانح متعدد جنگنده های اف.-16 است.با یک فرمان کوچک خلبان ، اف.-16 معلق زده به حالت وارونه قرار می گیرد،بدون آنکه خلبان بتواند با آلات دقیق کابینش از چنین موقعیتی آگاه شود؛طبیعتا در چنین وضعیتی،اقدام خلبان برای صعود نزولی سریع را به دنبال خواهد داشت که در ارتفاع پایین به سانحه ای قطعی تبدیل می شود.به همین دلیل هم بنا به آمار موجود، اف.-16 یکی از پر سانحه ترین جنگنده های دنیاست.

به دلیل موقعیت ورودی هوای موتور اف.-16 در زیر بدنه و نزدیک به زمین و به دلیل کشش بسیار زیاد موتور،این هواپیما باید از باند های تمیز استفاده کند  تا ذرات کوچک روی باند به درون موتور کشیده نشود.باوجود این نکته ی منفی ، اف.-16 قابلیت مانور در هر گونه شرایط جوری را داراست.

اولین مدلهای تولیدی اف.-16  مدلهای ای. و بی. بودند.در نوامبر 1981 برای کاهش محدودیت عقبترین محل مجاز گرانیگاه هواپیما ، افزایش محدوده پاکت پروازی و کم کردن سرعت برخاستن،سطح دم افقی اف.-16 افزایش یافته است.همچنین سیستم تهویه مطبوع کابین،سیم کشی ها و سازه اف.-16 برای مدل های بعدی اصلاح شد.این تغییرات که در مدلهای س. و دی. انجام شده ، قابلیت اف.-16 را در اجرای ماموریتهای هوا به زمین افزایش داده است.در عرف تولید هواپیمای اف.-16 ، هر گروه از هواپیماهای تولیدی یک شماره بلوک دارد وبه ازای هر نوع تغییرات محسوس ، از شماره بلوک جدیدی استفاده می شود؛مثلا اولین گروه هواپیما های اف.-16 سی. و دی. را بلوک 25 نامیدند.

 اف.-16 به طور وسیعی برای صادرات عرضه شده که کشورهای عضو پیمان ناتو از جمله مشتریان آن بوده اند.با تولید بیش از 4500 فروند اف.-16 تا به امروز یکی از پرفروش ترین هواپیماهای نظامی در طول تاریخ است.اف.-16 همانند سلف پر سابقه اش ،یعنی اف.-4 علاوه بر ماموریتهای رسمی ، در نقش هواپیمای تاکتیکی روز پرواز،شب پرواز،همه گونه هوایی ، پرواز با قابلیت اجرای عملیات پشتیبانی نزدیک هوایی و شناسایی بهینه سازی شده است.

مشخصات فنی اف.-16 سی.

نیروگاه

یک موتور توربوفن جنرال الکتریک F-110-GE-100 یا پرات اند ویتنی F11-PW-220 مجهز به پس سوز

بیشترین رانش موتور:

جنرال الکتریک: 122.8 کیلو نیوتون

پرات اند ویتنی: 104.3 کیلونیوتون

ابعاد

نسبت منظری بال: 3.0

دهانه بال(با موشک های نوک بالها)  10 متر

مقطع بال: NACA 64A204

زاویه پسگرایی بال(در لبه ی حمله) 40

مساحت ناخالص بال: 27.87 مترمربع

دهانه دم افقی: 5.58 متر

طول : 15.03 متر

ارتفاع: 5.09 متر

رد چرخها: 2.36 متر

پایه چرخها: 4.0 متر

وزنها

بیشترین وزن سوخت:

درونی  3162 کیلوگرم

بیرونی 3066 کیلوگرم

بیشترین وزن برخاستن (با بارهای بیرونی) 19187 کیلوگرم

بیشترین بار بال (در وزن 17010 کیلوگرم)  610 کیلوگرم بر متر مربع

عملکرد پروازی

بیشترین سرعت افقی (در ارتفاع 12200 متری) بیش از 2 ماخ

سقف پرواز خدمتی:

بیش از 15240 متر

شعاع عملیاتی :

بیش از 925 کیلومتر

محدوده بار مجاز وارد بر هواپیما: g9+

تسلیحات

یک قبضه توپ هوایی 20 میلیمتری در محل اتصال بال به بدنه

قادر به حمل دو فروند موشک هوابه هوا در پایه های نوک بالها، یک فروند موشک در زیر بدنه و شش فروند موشک در زیر بالها

قادر به استفاده از راکت ، موشکهای هوا به زمین و بمبهای معمولی و هدایت لیزری

موشکهایی که با موفقیت از اف.-16 شلیک شده اند:

سایدویندر،امرام،اسپارو،اسکای فلش،ماژیک2،ماوریک،هارم،شرایک و پنگوئن